حجت الاسلام والمسلمین عبدالله اصغری تهرانی، عضو شورای مرکزی جامعه وعاظ در گفت و گو با خبرگزاری حوزه در تهران با بیان اینکه مسئله فرهنگ منشأ همه فعالیتهای خوب و بد جامعه است و باید توجه جدی و اساسی به آن کرد، اظهار داشت: در نظریه فرهنگی رهبر شهید انقلاب اسلامی، عمده مسائل و مشکلات فرهنگی جامعه، چیزی است که در ذهنها میگذرد و بر آنها حاکم میشود که اصطلاحا به آن کنترل ذهن گفته میشود.
عضو شورای مرکزی جامعه وعاظ با بیان اینکه توجه علمی و حکیمانه به ذهن فرهنگی جامعه و برنامهریزی جامع و آیندهنگر برای هدایت آن، مهمترین و راهبردیترین اقدام فرهنگی - اصلاحی در دوران جنگ و پساجنگ است، گفت: رهبر شهید انقلاب در این راستا فرمودند: «فرهنگ واقعاً زیربنا است؛ بسیاری از این خطاهایی که ما در بخشهای مختلف انجام میدهیم، ناشی از فرهنگ حاکم بر ذهن ما است. اگر ما اسراف داریم، اگر ما تقلید کورکورانه داریم، اگر ما سبک زندگی غلط داریم، اینها ناشی از مشکلات فرهنگی است؛ فرهنگِ حاکم بر ذهنها است که در عمل، این مشکلات را به وجود میآورد» (۱۴۰۰/۶/۶).
در نگاه رهبر شهید مشکلات فرهنگی جامعه، ریشه در الگوهای فکری و شناختی دارد
عضو شورای مرکزی جامعه وعاظ افزود: فرهنگ حاکم بر ذهن، به معنای مجموعهای از پیشفرضها، ترجیحها و عادات ذهنی است که کنشهای روزمره را به صورت ناخودآگاه هدایت میکند؛ به نظر میرسد در جنگ تحمیلی اخیر همه مشاهده کردند که دشمن با تمام ارکان و ابزار به خوبی در این قسمت فعالیت شدید و مخربی داشت. مشکلات عدیده فرهنگی و رفتاری جامعه، ریشه در الگوهای فکری و شناختی نهادینهشده قالبها، چارچوبها و الگوهای ذهنی حاکم بر بینشها، گرایشها، ارزشها، کنشها، نمادها و غیره دارند.
کارشناس دینی افزود: در این دیدگاه، فرهنگ نه به عنوان مجموعهای از نمادها و آیینهای سطحی و آداب و رسوم؛ بلکه به عنوان «نرمافزار حاکم بر ذهن» یا «چارچوب شناختی غالب» جامعه در نظر گرفته میشود. هدایت ذهن فرآیندی است که با آگاهیبخشی، آموزش، اقناع و ارائه الگوهای جذاب جایگزین، کلیت حاکم بر اذهان و چارچوبهای شناختی را بهتدریج و از درون متحول میسازد.
این مبلغ دینی خاطرنشان کرد: این فرآیند مبتنی بر جاذبه به جای اجبار است و به صورت یکپارچه و مبتنی بر تعالی فرهنگی - حکمی صورت میگیرد که نشانی از اجبار و کنترلگری و تکسویه بودن و غیره در آن نیست و همه سطوح آموزشی و تربیتی و فکری و رسانهای و غیره را در بر میگیرد. از آنجا که تغییر در «ذهن فرهنگی» فرآیندی کند، پیچیده و غیرخطی است، نیازمند برنامهریزی بلندمدت، مبتنی بر حکمت آموزی و آیندهنگری است.
حجت الاسلام والمسلمین اصغری تهرانی گفت: این برنامهریزی باید در سطوح مختلف عمل کند: اول، سطح خرد (فردی) که شامل تقویت تفکر انتقادی، مهارتهای تحلیل رسانهای و خودآگاهی فرهنگی است. دوم، سطح میانی (نهادی) که شامل تحول در نظام آموزشی، تولید محتوای فرهنگی جذاب و اصلاح الگوهای تبلیغاتی است. سوم، سطح کلان (اجتماعی) که شامل بازتعریف نمادهای موفقیت، ترویج سبک زندگی مبتنی بر ارزشهای اصیل و ایجاد گفتمانهای فرهنگی جایگزین است.
امام شهید به لایه ساختاری و نهادی در امور فرهنگی توجه داشتند
عضو شورای مرکزی جامعه وعاظ خاطرنشان کرد: امام شهید نیز به همه این سطوح و لایهها توجه داشتند؛ به خصوص لایه ساختاری و نهادی که فرمودند: «ساختار فرهنگی کشور نیاز به یک بازسازی انقلابی دارد. ما مشکل داریم در ساختار فرهنگی کشور و یک حرکت انقلابی لازم است. منظور از ساختار، ساختار فرهنگی جامعه و ذهنیت و فرهنگ حاکم بر آن و در یک کلام نرمافزاری است که افراد جامعه بر اساس آن در زندگی فردی و جمعی خود عمل میکنند» (۱۴۰۱/۹/۱۵).
وی افزود: نظریه فرهنگی امام شهید، وجود دولت هادی (دولت اسلامی هدایتگر ) و برنامه تحولی حکمت بنیان را ضروری میداند که هدف آن، نه کنترل مکانیکی اندیشه و فرهنگ بلکه راهنمایی آگاهانه و داوطلبانه ذهن جمعی به سمت الگوهای مطلوب و ارزشهای اصیل زندگی و آرمانهای والای الهی -انسانی است. همان گونه که الان در بعثت جمعی مردم مسلمان و انقلابی ایران بعد از شهادت قائد حکیم و حضور فعال و آگاهانه در صحنه های دفاع از انقلاب میبینیم.
حجت الاسلام والمسلمین اصغری تهرانی گفت: این کار، نیازمند حکمت، صبر، تدبیر، سرمایهگذاری بلندمدت و استفاده هوشمندانه از تمام ابزارهای فرهنگی، آموزشی و رسانهای است. رهبر شهید انقلاب اسلامی در این زمینه فرمودند: «کار فرهنگی یعنی کاری که ذهنها را با فرهنگ انقلاب و فرهنگ اسلام آشنا کند.»( ۱۳۹۵/۳/۲۹ ) موفقیت در این مسیر، زیربنای تحقق هرگونه پیشرفت و استقلال واقعی در سایر عرصهها خواهد بود.
نظر شما